Start › Poradnik › Diesel zimą
Olej napędowy zimą: CFPP, gatunki i to, co naprawdę zatyka filtr
Paliwo nie zamarza. Wytrąca się z niego parafina, która zatyka filtr, a to zdarza się w temperaturze znacznie wyższej, niż większość kierowców zakłada.
Olej napędowy zawiera węglowodory parafinowe, które w niskiej temperaturze krystalizują. Najpierw paliwo mętnieje, bo pojawiają się pierwsze kryształy. Potem kryształy rosną i zaczynają zatrzymywać się na filtrze. Silnik dostaje coraz mniej paliwa, traci moc i gaśnie. Sam olej napędowy pozostaje wtedy płynny, więc określenie "zamarznięte paliwo" jest mylące.
Dwa parametry, które to opisują
Temperatura mętnienia (CP) to moment pojawienia się pierwszych kryształów. Paliwo jeszcze przepływa.
Temperatura zablokowania zimnego filtru (CFPP) to temperatura, w której paliwo przestaje przechodzić przez znormalizowany filtr w czasie określonym przez metodę PN-EN 116. To ten parametr reguluje rozporządzenie i to on jest podawany przy paliwach zimowych.
Trzy gatunki i kalendarz
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych dzieli olej napędowy na gatunki, każdy z własnym limitem CFPP i okresem obowiązywania.
| Gatunek | CFPP nie wyżej niż | Okres |
|---|---|---|
| Letni (B) | 0°C | 16 kwietnia - 30 września |
| Przejściowy (D) | -10°C | 1 marca - 15 kwietnia oraz 1 października - 15 listopada |
| Zimowy (F) | -20°C | 16 listopada - koniec lutego |
Dopuszczalne jest też sprzedawanie paliwa o parametrach dla klimatu arktycznego poza sezonem zimowym. Klasy arktyczne schodzą znacznie niżej, do -44 stopni w klasie 4, i w Polsce trafiają głównie do odbiorców przemysłowych.
Daty dotyczą tego, co stacja ma prawo sprzedawać, a nie tego, co masz w baku. Jeśli zatankowałeś do pełna 14 listopada, wozisz paliwo przejściowe o CFPP do -10 stopni jeszcze przez cały następny tydzień, niezależnie od tego, co od 16 listopada stoi w zbiorniku na stacji.
Dlaczego minus dwadzieścia nie zawsze wystarcza
Limit -20 stopni to wymaganie minimalne dla gatunku zimowego. Duże sieci zwykle sprzedają paliwo z zapasem, a wersje premium schodzą jeszcze niżej. Problem pojawia się gdzie indziej: CFPP mierzy się w laboratorium, na świeżej próbce, przy kontrolowanym tempie chłodzenia.
W samochodzie stojącym całą noc na mrozie warunki są gorsze. Paliwo chłodzi się wolniej, co sprzyja wzrostowi większych kryształów. Filtr bywa już częściowo zapchany osadem, więc zatyka się przy mniejszej ilości parafiny. Przewody prowadzą pod podłogą, w strumieniu zimnego powietrza. Stąd sytuacje, w których paliwo o deklarowanym CFPP -22 stopnie sprawia problemy przy -15.
Osobna rzecz, o której warto pamiętać przy okazji: filtr paliwa wymieniany co drugi przegląd przechodzi zimę w gorszym stanie niż wymieniany jesienią. Wymiana filtra w październiku jest tańszym zabezpieczeniem niż jakikolwiek dodatek.
Co pomaga, a co szkodzi
Depresatory, sprzedawane jako dodatki zimowe, modyfikują wzrost kryształów parafiny. Nie rozpuszczają ich, tylko sprawiają, że kryształy rosną mniejsze i mają kształt gorzej blokujący filtr. Działają wtedy, gdy dolejesz je do paliwa jeszcze przezroczystego. Wlanie depresatora do paliwa, w którym parafina już się wytrąciła, nie cofnie krystalizacji.
Benzyna dolewana do baku to rada, która krąży od lat i jest szkodliwa. Obniża temperaturę zapłonu, pogarsza smarność i lepkość, a nowoczesne układy common rail z pompami smarowanymi paliwem reagują na to zatarciem. Do tego jest to niezgodne z przeznaczeniem paliwa i przy szkodzie może być podstawą odmowy naprawy gwarancyjnej.
Nafta ma podobny problem ze smarnością, choć jest mniej agresywna niż benzyna. W starych silnikach z pompą rotacyjną uchodziła; w pojazdach z ostatnich dwudziestu lat nie ma powodu, żeby ryzykować.
Gdy silnik już nie odpala
Jedynym pewnym rozwiązaniem jest podniesienie temperatury całej instalacji, czyli wstawienie samochodu do ogrzewanego pomieszczenia na kilka godzin. Kryształy parafiny rozpuszczą się z powrotem i paliwo wróci do stanu wyjściowego. Podgrzewanie filtra otwartym ogniem jest sposobem na pożar.
Po odzyskaniu rozruchu wymień filtr paliwa, bo parafina, która się na nim osadziła, zwykle zostawia go w gorszym stanie, niż był wcześniej.
Przed zimą
- Wymień filtr paliwa jesienią, nie na wiosnę.
- Trzymaj bak raczej pełny: mniej miejsca na kondensację wody, a woda zamarza naprawdę.
- Przy zbiorniku przydomowym pamiętaj, że paliwo kupione latem ma CFPP letni, czyli 0 stopni.
- Depresator dolewaj przy tankowaniu, przed pierwszymi mrozami, nie po.
Ostatni punkt dotyczy też rolnictwa i budów, gdzie olej napędowy z letniej dostawy potrafi stać w zbiorniku do grudnia. Sprawdzenie, jaki gatunek stoi w zbiorniku, jest tańsze niż poranek z nieodpalającą maszyną. Więcej o tym, jak paliwo zmienia się w czasie magazynowania, w tekście o starzeniu się oleju napędowego.
Częste pytania
Od kiedy na stacjach jest zimowy olej napędowy?
Od 16 listopada do końca lutego. Wcześniej, od 1 października do 15 listopada, obowiązuje gatunek przejściowy. Daty dotyczą tego, co stacja ma prawo sprzedawać, a nie tego, co masz w baku.
Do jakiej temperatury działa zimowy olej napędowy?
Gatunek zimowy musi mieć temperaturę zablokowania zimnego filtru nie wyższą niż minus 20 stopni. To wymaganie minimalne, duże sieci sprzedają zwykle paliwo z zapasem, a wersje premium schodzą niżej.
Czym różni się CFPP od temperatury mętnienia?
Temperatura mętnienia to moment pojawienia się pierwszych kryształów parafiny, gdy paliwo jeszcze przepływa. CFPP to temperatura, w której paliwo przestaje przechodzić przez znormalizowany filtr. Rozporządzenie reguluje CFPP i to ten parametr podaje się przy paliwach zimowych.
Czy można dolać benzyny do diesla na mróz?
Nie. Benzyna obniża temperaturę zapłonu, pogarsza smarność i lepkość, a nowoczesne pompy common rail smarowane paliwem reagują na to zatarciem. Przy szkodzie może to być też podstawą odmowy naprawy gwarancyjnej.
Co zrobić, gdy diesel nie odpala na mrozie?
Wstawić samochód do ogrzewanego pomieszczenia na kilka godzin. Kryształy parafiny rozpuszczą się i paliwo wróci do stanu wyjściowego. Podgrzewanie filtra otwartym ogniem jest sposobem na pożar. Po odzyskaniu rozruchu wymień filtr paliwa.